ارزیابی شاخص های معیار خاک جهت بررسی وضعیت بیابان زایی مناطق سلیمان، حسین آباد میش مست و گازران در استان قم

  • سال انتشار: 1385
  • محل انتشار: مجله تحقیقات مرتع و بیابان ایران، دوره: 13، شماره: 3
  • کد COI اختصاصی: JR_IJRDR-13-3_010
  • زبان مقاله: فارسی
  • تعداد مشاهده: 316
دانلود فایل این مقاله

نویسندگان

محمد جعفری

استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

فاطمه پناهی

دانش آموخته کارشناسی ارشدبیابانزدایی دانشکده منابع طبیعی تهران

حسن احمدی

استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

حمیدرضا عباسی

مربی پژوهشی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

محمد موسوی

کارشناس ارشد سازمان جنگلها و مراتع کشور

محمد علی زارع

دانشجوی دکترای مرتعداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

علی طویلی

استادیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

چکیده

پدیده بیابان­زایی با مشکلات ناشی از آن بیشترین نمود عینی خود را بر خاک به­جا می­گذارد، بنابراین اگر به طریقی بتوان تغییرات ایجادشده در خاک را مورد ارزیابی قرار داد شدت بیابانی شدن منطقه مشخص می­شود. در این تحقیق شاخص­های EC، عمق خاک، بافت و میزان  سنگریزه عمقی برای بررسی معیار خاک جهت ارزیابی شدت بیابان­زایی پیشنهاد شده است و عرصه­هایی در استان قم با وضعیت­های مختلف از لحاظ بیابانی شدن شامل عرصه سلیمان با خطر بیابانی شدن کم، گازران عرصه در معرض خطر بیابانی شدن و حسین­آباد میش­مست به عنوان عرصه بیابانی انتخاب شدند. در هر منطقه ۵ تکرار برای نمونه­های خاک در نظر گرفته شد و دو لایه سطحی و عمقی در پروفیل­ها مورد مطالعه قرار گرفتند و ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک در آزمایشگاه اندازه­گیری شدند. جهت بررسی ویژگیهای مختلف خاک در هر ایستگاه در خاک سطحی و تحتانی و اثر متقابل آنها بر یکدیگر از طرح کرتهای خرد شده استفاده شد. توان بالفعل بیابان­زایی در هر منطقه و در هر واحد خاک با استفاده از فرمول  بدست آمد که در آن  توان بالفعل بیابان­زایی،وضعیت بالفعل بیابان­زایی هر یک از شاخص­ها و n تعداد شاخص­ها می­باشد. شدت بیابان­زایی در هر سه منطقه متوسط برآورد شد. تجزیه و تحلیل آماری نشان داد که میان ایستگاهها از نظر سنگریزه و بافت اختلاف معنی­دار وجود دارد و نتایج حاصل از آزمون دانکن ایستگاه­های گازران و سلیمان را در یک زیر­مجموعه قرار داد. روش بکار رفته در این تحقیق با توجه به بانک اطلاعاتی خاک کشور و سازگار با اقلیم خشک و نیمه­خشک طراحی شده است. از معایب آن می­توان به امتیازدهی این روش اشاره کرد که دامنه امتیازدهی را محدود کرده است. بی­تردید نتایج حاصل از معیار خاک باید با دیگر معیار­ها مانند اقلیم، پوشش،آب و... جمع­بندی شود تا بتوان در مورد وضعیت بالفعل پدیده بیابان­زایی در یک منطقه ارزیابی لازم را انجام داد. نتایج بدست آمده کمک خواهد کرد تا وضعیت بیابان­زایی از منظر خاک در کشور گامی به جلو بر­دارد و شاخص­هایی مطابق الگوی ایرانی ارائه گردد.

کلیدواژه ها

desertification, soil, Index, Criteria, Assessment, Qom

اطلاعات بیشتر در مورد COI

COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.

کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.