تبیین مفهوم سادگی اسلامی در معماری با بررسی نمونه هایی از معماری مساجد معاصر

سال انتشار: 1402
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 143

فایل این مقاله در 19 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SOFEH-33-1_002

تاریخ نمایه سازی: 26 فروردین 1402

چکیده مقاله:

مبحث سادگی در معماری همواره از مفاهیم مهم و مطرح در محافل معمارانه به حساب می آید. در این مقاله با هدف تبیین سادگی از منظر اسلامی در معماری، سادگی در دو وجه مادی و معنوی تبیین می گردد. در وجه مادی، سادگی به ابزاری برای دستیابی به غایت مادی مطلوب در ساختار معماری خلاصه می شود. درحالی که در وجه معنوی، در اثر معماری باید به منظور دستیابی به غایتی معنوی نیز از سادگی بهره گرفت. در آموزه های ادیان و همچنین در مکاتب اخلاقی، از انطباق غایت مادی بر غایت معنوی به زهد تعبیر می شود که کیفیات و حدود آن بسته به جهان بینی دینی یا اخلاقی تفاوت می یابد و متعاقبا بر معماری آن ها نیز اثر می گذارد. سوال اصلی پژوهش حاضر این است که مفهوم سادگی از منظر اسلامی در معماری چه کیفیاتی را شامل می شود و چگونه نمود می یابد؟در فرضیه این پژوهش، که پاسخی احتمالی است به این پرسش، سادگی از منظر اسلامی را بهره گیری از تنوع و تعدد عناصر در راستای انطباق غایت مادی بر معنوی در ساختار معماری می دانیم. به منظور اثبات این امر، در قالب پژوهشی کیفی و مبتنی بر روش توصیفی تحلیلی، مفهوم سادگی ، هم در منابع حوزه معماری و هم در منابع اخلاقی و دینی، بررسی شده است. نتایج حاکی است که در سادگی اسلامی برخلاف رویکرد رهبانیت که پیروان آن هرگونه رغبت به دنیا را پس می زنند، زهد حقیقی را مبتنی بر حد اعتدال و ایجاد بیشترین قرب الهی از رغبت به دنیا می داند. ازاین رو معماری مبتنی بر سادگی اسلامی از عناصر متعدد و متنوعی برخوردار می گردد که همگی در راستای رسیدن به قرب الهی است. در ادامه، سادگی اسلامی در معماری مسجد، به مثابه تجلیگاه هنر اسلامی، بررسی گردیده است. بنابر نتایج این بررسی، مفهوم سادگی در معماری مساجد معاصر، هم در تبیین غایت مادی و هم انطباق آن بر غایت معنوی، با سادگی اسلامی تبیین شده در این تحقیق منطبق نیست. بدین معنا که برخی مساجد نه از مطلوب ترین حالت مادی خود برخوردارند و و نه در تبیین غایت معنوی از زهد حقیقی اسلامی بهره می برند.

کلیدواژه ها:

سادگی در طراحی و معماری ، سادگی اسلامی ، حد اعتدال ، زهد و رغبت به دنیا ، رهبانیت

نویسندگان

محمدحسین میرزاکوچک خوشنویس

دکتری معماری دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی

اکبر حاجی ابراهیم زرگر

استاد دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی

منصوره طاهباز

دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • آرنهایم، رودولف. هنر و ادراک بصری: روان شناسی چشم خلاق. ...
  • اخوت، احمدرضا و کاظم حاجی رجبعلی و ابوالفضل رفیع ها ...
  • اسلامی اردکانی، سیدحسن. «در فضیلت سادگی». در اطلاعات حکمت و ...
  • بورکهارت، تیتوس. «نظری بر اصول و فلسفه هنر اسلامی». ترجمه ...
  • تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد. غرر الحکم و درر الکلم. ...
  • جوادی آملی، عبدالله. مراحل اخلاق در قرآن، قم: نشر اسرا، ...
  • حسینی همدانی، سیدمحمدمهدی. زهد دفتر دوم سلوک اخلاقی، قم: اسوه، ۱۳۹۳ ...
  • دلشاد تهرانی، مصطفی. سیره نبوی منطق عملی، دفتر اول. قم: ...
  • دلیری، محسن. زاهد خلوت نشین، نگاهی تطبیقی به زهد در ...
  • رهنورد، زهرا. حکمت هنر اسلامی. تهران: سمت، ۱۳۸۴ ...
  • سبحانی تبریزی، جعفر. آیین وهابیت. تهران: مشعر، ۱۳۸۵ ...
  • سرتیپی پور، محسن. «بن مایه های هنر اسلامی در اندیشه ...
  • طریحی، فخرالدین. مجمع البحرین. تحقیق احمد الحسینی. تهران: مرتضوی، ۱۳۷۵ ...
  • ظهیری، سیدمجید. روشنفکری، مدرنیته و دیانت. مشهد: دانشگاه علوم اسلامی ...
  • عمید زنجانی، عباس علی. تحقیق و بررسی در تاریخ تصوف. ...
  • غزالی، محمد بن محمد. احیاء علوم الدین، کتاب سوم، ربع ...
  • فن مایس، پیر. عناصر معماری از صورت تا مکان، ترجمه ...
  • قائمی، محسن. «گزارش تصویری، کارگاه ساخت گنبد و گلدسته مازندران»، ...
  • شیخ کلینی، محمد بن یعقوب. ترجمه و متن اصول کافی، ...
  • گروتر، یورگ کورت. زیبایی شناسی در معماری. ترجمه جهانشاه پاکزاد ...
  • مصطفوی، حسن. التحقیق فی کلمات القر آن الحکیم. تهران: مرکز ...
  • مطهری، مرتضی. سیری در نهج البلاغه. تهران: صدرا، ۱۳۷۸ ...
  • مهدوی نژاد، محمدجواد. «حکمت معماری اسلامی، جستجو در ژرف ساخت های ...
  • مهدی نژاد، جمال الدین و محمدصادق طاهر طلوع دل و ...
  • نوایی، کامبیز و کامبیز حاجی قاسمی و محمود ارژمند و ...
  • کندوکاو در خاستگاه سادگی و پیچیدگی در معماری مساجد [مقاله کنفرانسی]
  • Boothe Luce, Clare. “Chapter ۱۷: Snobs, New Style”. In Stuffed ...
  • Deed Studio, “The Groundbreaking modesty of Vali-e-Asr Mosque in Tehran”, ...
  • Einstein, Albert. The Ultimate Quotable Einstein. Princeton University Press, ۲۰۱۰ ...
  • Forty, Adrian. Words and Buildings: A Vocabulary of Modern Architecture. ...
  • Maeda, John. The Laws of Simplicity. Boston: MIT Press, ۲۰۰۶ ...
  • Mayer, Thomas. “Sancaklar Mosque”, EAA - Emre Arolat Architecture ...
  • https://www.archdaily.com/۵۱۶۲۰۵/sancaklar-mosque-emre-arolat-architects:~:text=Sancaklar%۲۰Mosque%۲۰located%۲۰in%۲۰Buyuk%C۳%A۷ekmece,the%۲۰essence%۲۰of%۲۰religious%۲۰spaceMilizia, Francesco. Le Vite de’ più Celebri Architetti D’ogni Nazione ...
  • Mollerup, Per. Simplicity: A Matter of Design. BIS publishers, Amsterdam, ...
  • Schumacher, E.F. “Small is Beautiful”. An Essay, In The Radical ...
  • Ward, Dan. The Simplicity Cycle: A Field Guide to Making ...
  • نمایش کامل مراجع