تصویر پردازی هنری در شعر حسین بن ضحاک (بررسی موردی خمریات)

سال انتشار: 1401
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 206

فایل این مقاله در 18 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JLCR-11-2_005

تاریخ نمایه سازی: 18 بهمن 1401

چکیده مقاله:

تصویر پردازی که تجلی اندیشه و احساسات درونی شاعر است، در نقد ادبی، جایگاه ویژه ای دارد و آن از ارکان اصلی یک اثر ادبی است. تصاویر ادبی در عصر عباسی از جایگاه والایی برخوردار بوده، زیرا اشعار، از تصاویر ادبی زنده و پویایی که با حیات عصر پیوند خورده بود، سرشار است. حسین بن ضحاک، ملقب به خلیع، از شعرای ایرانی تبار و عربی سرای عصر عباسی اول بود که به تاسی از فرهنگ ایران باستان و یونان، توانست با استفاده از تصاویر بدیع به ابداع در شیوه بیان بپردازد. این ابداعات که از گستردگی خیال و احساس عمیق و تراکم تصویری برخوردار است، حضور بارزی در تصویر پردازی های شاعر دارد. در پژوهش حاضر به روش توصیفی و تحلیلی، بلاغت تصویر در خمریات حسین بن ضحاک مورد بررسی قرار گرفته است، نتایج پژوهش حاکی از آن است که حسین بن ضحاک با استفاده از تصاویری مانند: استعاره، تشبیه و تشخیص که نقش بارزی در تصویرآفرینی های شعری او دارند، توانسته با نوآوری و بهره گیری از جنبه های بصری و وهمی و با استفاده از طبیعت جامد و متحرک، تصاویر زنده و پویایی از خمر ارائه نماید و بی آنکه به تکلف و تصنع بگراید، احساسات حقیقی خود را به مخاطب منتقل نماید. گویی که خمر در شعر شاعر، تصویری از زندگی و زندگی چیزی جز خمر نیست، در حقیقت خمر، تصویری از آغاز بی انتها در شعر شاعر است که به معنویات و نورالانوار ختم می شود، ویژگی بارزی که در شعر شعرای دیگر چندان مشهود نیست؛ زیرا تصاویر خمری در اشعار شعرای عباسی بیشتر به محسوسات و لذت و کام جویی حاصل از آن خلاصه شده است و از حقایق روحانی و ماورایی تهی است. بنابراین با توجه به اینکه حسین بن ضحاک به دقت و با نوآوری در بیان شعری، توانسته نقش آفرینی کند و خمر را با جلوه های معنوی و روحانی پیوند بزند و تصاویر ادبی متفاوتی را خلق نماید، قابل توجه است.

نویسندگان

محسن محمدی

دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

محمد ابراهیم خلیفه شوشتری

زبان و ادبیات عربی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی تهران ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابونواس، الحسن بن هانی (۱۹۹۲)، دیوان، تحقیق احمد عبد المجید ...
  • (۲۰۱۰)، دیوان تحقیق الصولی، بیروت، دارالکتاب العربی ...
  • اصفهانی، ابوالفرج (۱۹۹۲)، الاغانی، ج ۷، بیروت، دارالکتب العلمیه ...
  • اعلمی الحائری (۱۹۸۳)، دائره المعارف الشیعیه العامه، بیروت، موسسه الاعلمی ...
  • الامین، وهاب سعید (۱۹۸۰)، «شعر لسان الدین و خصائصه الفنیه»، ...
  • آذرنوش، آذرتاش (۱۳۸۵)، فرهنگ معاصر عربی-فارسی، تهران، نشر نی. ...
  • (۱۳۹۳)، «حسین بن ضحاک»، دائره المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر ...
  • باقراللامی، خالدلفته (۱۴۲۴)، «مستویات الصوره الفنیه فی شعر ابن خاتمه ...
  • پورنامداریان، تقی (۱۳۹۰)، سفر در مه، ج۳، تهران، سخن ...
  • جاحظ، ابوعمرو (۱۹۸۷)، کتاب الحیوان، حققه عبدالسلام محمدهارون، ج ۱، ...
  • جرجی زیدان (۱۹۳۶)، تاریخ الآداب اللغه العربیه، المجلد الثانی، بیروت، ...
  • الحدری، مصطفی (۱۴۰۸م). "فائت اشعار الخلیع" مجله اللغه العربیه الاردنی، ...
  • الرباعی، عبدالقاهر (۱۹۷۴)، الصوره الفنیه فی شعر ابی تمام، اربد، ...
  • شوقی ریاض، احمد (۱۹۷۲)، الحسین بن الضحاک حیاته و شعره، ...
  • صالح، بشری موسی (۱۹۹۴)، الصوره الشعریه، دمشق، مرکز الثقافی العربی ...
  • الضحاک، الحسین ( ۲۰۰۵ )، دیوان، تحقیق جلیل العطیه، بغداد، ...
  • الطرابلسی، محمدالهادی (۱۹۸۱)،خصائص الاسلوب فی الشوقیات، تونس، المطبعه الرسمیه ...
  • عبدالله، محمدحسن (۱۱۱۹م)، الصوره و البناء الشعریه، القاهره، دارالمعارف ...
  • العذاری، عقیل (۲۰۰۰)، «دراسه تحلیلیه فی شعر الخلیع»، جامعه کربلاء ...
  • فروزانفر، بدیع الزمان (۱۳۷۶)، «معانی و بیان»، به کوشش دبیر ...
  • حسین، محمد محمد (۱۹۷۲)، اسالیب الصناعه فی شعر الخمر و ...
  • نمایش کامل مراجع