سیر تحولات پیشوند فعلی /ba-/در گویش دیباجی در مقایسه با فارسی

سال انتشار: 1401
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 272

فایل این مقاله در 30 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JOLR-13-1_003

تاریخ نمایه سازی: 25 دی 1401

چکیده مقاله:

در این پژوهش با تحلیل بیش از ۱۴۰ فعل از گویش دیباجی به بررسی پیشوند /ba-/ و مقایسه آن با زبان فارسی معیار می پردازیم. گویش دیباجی یکی از گویش های کناره دریای خزر و جزء زبان های شمال غربی محسوب می شود. روش انجام این پژوهش از نوع توصیفی، تحلیلی و تطبیقی است. برای مقایسه سیر دستوری شدگی پیشوند /ba-/ در هر دو گونه زبانی ناگزیر از منابع و متون کهن فارسی و دوره های میانه و باستان بهره گرفته ایم. به دلیل قرابت این گویش با گویش های مازندرانی و گیلکی از منابع موجود در این گویش ها نیز بهره گرفته ایم. در این پژوهش به دنبال کشف تفاوت های نقش و کارکرد این پیشوند در دیباجی و فارسی معیار علاوه بر سیر تحول آن هستیم. برای رسیدن به این هدف به دسته بندی افعال دارای پیشوند /ba-/ دیباجی در صورت های فعلی مختلف پرداخته ایم. سپس نقش و کارکرد این پیشوند در افعال دیباجی را در مقایسه با فارسی بررسی کرده ایم. برای سهولت کار در انجام این پژوهش فقط از افعال ماضی ساده در گویش دیباجی استفاده شده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که پیشوند/ba-/ دیباجی همچون پیشوند /ba-/ فارسی در سیر تحول خود دچار دستوری شدگی شده است؛ به این مفهوم که این پیشوند از تکواژ چندهجایی آزاد در نقش قیدی به هجایی وابسته تحول یافته است و در این مسیر تغییر، در معرض فرایند های مختلف دستوری شدگی از جمله مقوله زدایی، تغییر معنایی و معنی زدایی، کاهش آوایی و فرسایش واجی، تثبیت ترتیب واژگانی و ... بوده است. بر اساس شواهد، الگوی دستوری شدگی این پیشوند را با زبان فارسی معیار مقایسه خواهیم کرد. همچنین نشان خواهیم داد که این پیشوند در دیباجی با رسیدن به خط پایان مسیر دستوری شدگی، حذف نشده بلکه با ادغام معنایی در صورت بسیط فعلی، پدیده واژگانی شدگی را رقم زده است که خود نوعی دستوری زدایی محسوب می شود.

نویسندگان

حوا حاج عیدی

دانشجوی دکتری گروه زبان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران ایران.

غلامرضا دین محمدی

استادیار گروه زبان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران ایران.

علی افخمی

استاد گروه زبان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران ایران.

غلامحسین کریمی دوستان

استاد گروه زبان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • استاجی، اعظم، (۱۳۷۹). «پیشوند be- در گویش سبزواری و نقش ...
  • چنگیزی، احسان؛ ماتک، الهه (۱۳۹۷). «تحولات معنایی ور / بر»، ...
  • راستارگویوا، وراسرگی یونا (۱۳۷۹). دستور زبان فارسی میانه، ترجمه ولی ...
  • رضاپور، ابراهیم، پیشگو، مونا (۱۳۹۶). «نقش پیشوندهای اشتقاقی افعال سبک ...
  • رضایتی کیشه خاله، محرم؛ دیان، مهدی (۱۳۸۸).«فعل های پیشوندی در ...
  • رفیعی جیردهی، علی (۱۳۸۴). «پیشوندهای فعلی در تالشی»، نشریه گویش ...
  • زینی جهرمی، وحید رضا (۱۳۹۳). «پیش فعل های ایرانی باستان»، ...
  • مفیدی، روح الله (۱۳۹۵). «شکل گیری ساخت واژه نمود و ...
  • منصوری، یدالله؛ مهرجویی، محمد (۱۳۹۵). «پیشینه تاریخی پیشوند های فعلی ...
  • میر هاشمی جور شری (۱۳۹۱) در «پیشوند فعلی /bv-/ در ...
  • نغزگوی کهن، مهرداد (۱۳۸۷). «بررسی فرایند دستوری شدگی در فارسی ...
  • (۱۳۸۷). «دستوری شدگی و دستوری زدایی فرایند هایی مستقل و ...
  • (۱۳۸۹). «از واژه بست تا وند تصریفی: بررسی تحول تاریخی ...
  • (۱۳۹۰). «مقایسه دستوری شدگی و دستوری زدایی در فارسی کنونی ...
  • یوسفی، فتانه منشی زاده، مجتبی؛ زاهدی، فرح (۱۳۹۹) «بررسی سیر ...
  • بهار، محمدتقی (۱۳۷۵). سبک شناسی، ۳ جلد، چاپ هشتم، تهران، ...
  • بیکس، رابرت (۱۳۸۹). «درآمدی بر زبان شناسی تطبیقی زبان های ...
  • حسن دوست، محمد (۱۳۸۹). «فرهنگ تطبیقی- موضوعی زبان ها و ...
  • ناتل خانلری، پرویز (۱۳۷۳). دستور تاریخی زبان فارسی، به کوشش ...
  • Bahar, M. T. ۱۹۹۷. Stylistics. Tehran: Mir Kabir publication, Institute ...
  • Bartholomae, Chr. ۱۹۶۱. Altiranisches Wörterbuch, Berlin, (Strassburg, ۱۹۰۴) ...
  • Beekes, R. S. P. ۲۰۱۱. Comparative Indo- European Linguistics: An ...
  • Brandenstein, W. & Mayrhofer, M. ۱۹۶۴. Handbuch des altpersischen, Wiesebaden ...
  • Brunner, C.J., ۱۹۷۷. A Syntax of Western Middle Iranian, New ...
  • Bybee, J & Perkins, R & Pagliuca,W. ۱۹۹۴. The evolution ...
  • Changizi, E & Hoseyni Matak, E. ۲۰۱۹. Semantic changes of ...
  • Chen, G. ۱۹۹۸. The degrammaticalization of addressee- satisfaction conditionals in ...
  • Croft, W. ۲۰۰۳. Typology and Universals, ۲nd Edn., Cambridge: Cambridge ...
  • Estaji, A. ۲۰۰۰ . Prefix /be-/ in Sabzevari Dialect and ...
  • Fisher,Olga& Rosenbach, Anette & Stein, Dieter .۲۰۰۰. Pathways of change: ...
  • Hassan Doost, M. ۲۰۱۰. The Comparative-Thematic Dictionary of New Iranian ...
  • Hopper, P.J. ۱۹۹۱. On some principlesof grammaticalization, In Traugott E. ...
  • Kent, R. G. ۱۹۵۳. Old Persian (Grammar-Texts-Lexicon), New Haven ...
  • Lightfoot, D. ۲۰۱۱. Grammaticalization and Lexicalization, The Oxford Textbook of ...
  • Mansouri,Y & Poshtdar, A & Mehrjui, M .۲۰۱۵. The historical ...
  • Mir Hashemi Jorshari, S. H. ۲۰۱۲. The Verb Prefix /bv-/ ...
  • Mofidi, R .۲۰۱۶. The development of aspect and mood morphology ...
  • Naghzguy Kohan, M. ۲۰۰۸.Grammaticalization and Degrammaticalization: Independent and parallel processes.published ...
  • Naghzguy Kohan, M. ۲۰۱۰. From clitic to inflectional prefix: A ...
  • Naghzguy Kohan, M. ۲۰۱۱. A comparative study of Grammaticalization and ...
  • Naghzguy Kohan, M. ۲۰۰۸. A study of the grammatical process ...
  • Natel Khanlari, P. ۱۹۹۶. The history of Persian Language, Tehran, ...
  • Nyberg, H. S. ۱۹۷۴. A Mannual of Pahlavi, II, Wiesbaden ...
  • Rafie Jirdehi, A. ۲۰۰۷. Prefixal verbs in Taleshi, Journal of ...
  • Zeini Jahromi, V. ۲۰۱۶. Changing of old Iranian preverbs, Journal ...
  • Rastorguev, V. S. ۲۰۰۰. A grammar for middle Persian Language, ...
  • Rezapour, E. & Pishgoo, M. ۲۰۱۸. The functions of derivational ...
  • Rezayati KisheKhale, M. & Dayan, M. ۲۰۱۱. Prefix verbs in ...
  • Wisher, I. .۲۰۰۶. Grammaticalization”, Encyclopedia of Language and Linguistics, Ed. ...
  • Yusefi, F & Monshizadeh, M & Zahedi, F. .۲۰۲۱. The ...
  • نمایش کامل مراجع