مفهوم شناسی تطبیقی مساله اراده آزاد و اختیار در تعلیم و تربیت بر اساس الگوی «انسان مشکک»

سال انتشار: 1401
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 69

فایل این مقاله در 19 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_PHILO-16-40_009

تاریخ نمایه سازی: 8 آذر 1401

چکیده مقاله:

بحث پیرامون مساله اراده و نقش آن در حیات بشر، قدمتی طولانی دارد. در حوزه تمدنی اسلام، ریشه های این بحث به نیمه اول قرن اولیه و تقابل اشاعره و معتزله باز می گردد. این مقاله که با روش کیفی و رویکرد توصیفی تحلیلی به مفهوم شناسی تطبیقی مساله اراده و اختیار در حوزه تعلیم و تربیت پرداخته است، تلاش می کند تا با تکیه بر الگوی «انسان مشکک»، استنتاجی تازه در باب انسان شناسی و مساله اراده داشته باشد. در این مدل تطبیقی که از متن قرآن، متون عرفانی و فلسفه صدرایی استنتاج شده است، انسان در عین آنکه یک «مفهوم متواطی» است، «موجودی مشکک» است که مراتب بی نهایتی از وجود را مترتب است. از یک منظر می توان مراتب وجودی انسان را در چهار سطح مادی، مثالی، عقلی و الهی طبقه بندی نمود. از آنجا که در حکمت صدرایی، وجود، مساوق با علم و اراده است، اراده انسان نیز مشکک است. هر مرتبه از وجود مشکک انسان نسبت به مرتبه پیشین خود دارای اراده ای شدیدتر و بیشتر و نسبت به مرتبه بعدی، دارای اراده ای ضعیف تر است. اگر انسان موجودی مشکک باشد و مراتب آگاهی و اختیار او نیز بر همین اساس، مشکک و ذومراتب باشد، طبیعتا دیگر نمی توان از یک نظام و روش تعلیم و تربیت واحد برای پرورش همه این مراتب سخن گفت. هر لایه از آگاهی انسان و هر سطح از اراده او، نیازمند روش و نظام تربیتی خاص خود است.

نویسندگان

احسان احمدی خاوه

دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

محمدرضا سرمدی

استاد گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

علی علم الهدا

استاد گروه فلسفه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

مهدی محمودی

دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریمآکوچکیان، احمد، دستجانی فراهانی، رضوانه، صفری، زهرا. (۱۳۹۵). انسان ...
  • آهنگران، محمدرسول؛ فلاح نژاد، عبدالحمید؛ ضمیری، محمدرضا؛ علوی فر، مهدیه. ...
  • ارسطاطالیس. (۱۳۹۱). اخلاق نیکوماخوس، جلد اول، چ سوم، ترجمه سید ...
  • اکرمی، ایوب. (۱۳۸۵). جبر و اختیار از دیدگاه قرآن و ...
  • برنجکار، رضا؛ جمالی، مصطفی. (۱۳۹۵). نقش اراده در شکل گیری ...
  • دهباشی، مهدی؛ زمانی، پیمانه. (۱۳۹۷). مقایسه کیفیت استکمال نفس از ...
  • دیرباز، عسگر؛ اجدیان، قاسم. (۱۳۹۱). قضا و قدر و ارتباط ...
  • راسل، برتراند. (۱۳۴۰). تاریخ فلسفه غرب، جلد اول: فلسفه قدیم، ...
  • سهرابی فر، محمدتقی. (۱۳۹۶). تفاوت ماهوی انسان ها در اندیشه ...
  • شهرستانی، ابوالفتح محمد بن عبدالکریم بن ابی بکر احمد. (بی ...
  • صابری، حسین. (۱۳۹۰). تاریخ فرق اسلامی، ج ۲، چاپ هفتم، ...
  • ماهیت اختیار و جایگاه آن در حقوق کیفری [مقاله ژورنالی]
  • صدرالمتالهین، محمد. (۱۳۶۶). تفسیر القرآن الکریم (صدرا)، قم: انتشارات بیدار ...
  • طالبی، محمدحسین؛ محسنی، محمد سالم. (۱۳۹۵). رابطه حقوق بشر و ...
  • طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۴۱۷ ق). المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ ...
  • عزیزخانی، احمد؛ طاهری سرتشنیزی، اسحاق. (۱۳۹۰). انسان شناسی پست مدرن ...
  • عمیق، محسن. (۱۳۹۲). کاوشی در حقیقت اراده انسان. انسان پژوهی ...
  • فخری، ماجد. (۱۳۹۷). سیر فلسفه در جهان اسلام، ترجمه هیئت ...
  • قدردان قراملکی، محمدحسن. (۱۳۸۹). اختیار، قانون علیت و دترمینیسم. انسان ...
  • کیایی، زهرا؛ باقری، فریبرز؛ ابوالمعالی الحسینی، خدیجه. (۱۴۰۰). ساختار وجودی ...
  • گروف، استانیسلاو؛ بنت، هال زینا. (۱۳۹۰). ذهن هولوتراپیک؛ راهی بسوی ...
  • لارسن، رندی جی؛ باس، دیوید ام. (۱۳۹۷). روانشناسی شخصیت، ویراست ...
  • مجلسی، محمدتقی. (بی تا). بحارالانوار، نرم افزار جامع الاحادیث، نسخه ۲، ...
  • محمدرضایی، محمد. (۱۳۹۰). آزادی و خودمختاری انسان از دیدگاه کانت ...
  • مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۷۲). آموزش فلسفه، ج اول، قم: سازمان ...
  • موسوی مقدم، س؛ علی زمانی، ا. (۱۳۹۰). ساحت های وجودی ...
  • مولوی، جلال الدین محمد. (۱۳۷۳). مثنوی معنوی، به کوشش دکتر هاشم ...
  • مولوی، جلال الدین محمد. (۱۳۷۴). فیه مافیه، ویرایش متن: جعفر ...
  • نجفی افرا، مهدی؛ سادات زیارتی، مریم. (۱۳۹۵). نقش حرکت جوهری ...
  • یکه زارع، صغری؛ کاملان، محمدصادق؛ پروانه، محمود. (۱۳۹۱). تاثیر نظریه ...
  • Ahangaran, Mohammad Rasoul; Fallahnejad, Abdulhamid; Zamiri, Mohammad Reza; Alavifar, Mahdia. ...
  • Kiaei, Zahra; Bagheri, Fariborz; AbolMaali Al-Hosseini, Khadijah. (۲۰۲۰). The existential ...
  • MohammadRezaei, Mohammad. (۲۰۱۱). Human freedom and autonomy from Kant's point ...
  • Shahreshtani, Abulfath Muhammad bin Abdulkarim bin Abibakr Ahmad. (no date). ...
  • نمایش کامل مراجع