نقد نظریه السکاکی و من تبعه و مناقشتها فی تفسیر القصر فی الآیه الرابعه و الاربعین بعد المئه من سوره آل عمران

سال انتشار: 1401
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 196

فایل این مقاله در 30 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SCJ-12-24_005

تاریخ نمایه سازی: 30 آبان 1401

چکیده مقاله:

ان عنوان هذه المقاله هو (نقد ومناقشه) والمقصود بالنقد و المناقشه هو ابو یعقوب السکاکی المتوفی سنه (۶۲۶ه)، صاحب کتاب مفتاح العلوم وهو احد علماء البلاغه البارزین، والسبب الذی دفعنی لمنقده ومناقشته ونقده هو رایه فی تاویل القصر فی قوله تعالی: ﴿وما محمد الا رسول﴾ (آل عمران/۱۴۴) حیث قال: " ومن الوارد فی التنزیل علی قصر الافراد قوله تعالی: ﴿وما محمد الا رسول﴾؛ فمعناه محمد مقصور علی الرساله لایتجاوزها الی البعد عن الهلاک. نزل المخاطبون لاستعظامهم ان لایبقی لهم منزل المبعدین لهلاکه. (السکاکی، ۱۹۸۳: ۲۸۹)(ای: نزل الله –تعالی- الصحابه لاستعظامهم موت الرسول الاکرم «ص» منزله المعتقدین بخلوده؛ یراجع شرح التلخیص لاکمل الدین البابرتی: ۳۳۷ وقال عصام الدین الحنفی:" نزل استعظامهم هلاکه منزله دعوی الوهیته...واعتقاد الالوهیه ینافی الرساله" الحنفی، ۲۰۰۱: ۵۵۹)وهذا الکلام معناه ان السکاکی نسب الی الله تعالی انه هو الذی نزل الصحابه منزله المعتقدین بان الرسول الاعظم «ص» خالد لذلک قصره الله تعالی علی الرساله، ونفی عنه الخلود، وقد تبعه فی هذا الرای بحسب اطلاعی جمیع علماء البلاغه الذین جاءوا بعده الی یومنا هذا، واننی حین دققت النظر فی رایه هذا وجدت ان نقده و مناقشته واعطاء الرای الصحیح امر ضروری ومهم جدا؛ لان هذا التاویل وهذا التفسیر یرتبط ارتباطا وثیقا ومباشرا بتفسیر الآیات القرآنیه التی من جملتها هذا القصر، وبفمهما فهما مدعوما بالادله المحکمه ایضا علما بان السکاکی حین نسب ذلک الی الله -تعالی- نسبه بضرس قاطع، ولم­یتبعه بجمله مثل هذه الجمله: ( والله –تعالی- اعلم). وان الذی عملته هو انی نظرت الی هذا القصر من زاویه اخری هی اقرب الی حقیقه الامر مستندا فی ذلک الی سبب النزول، و الی علم المعانی و الی الواقع التاریخی لذلک ناقشت رایه من الجهات الاربع التالیه: شان النزول، والصفات التی نفاها هذا القصر، والمقام  الاعتبار المناسب، وارتباط البحث البلاغی فی القرآن الکریم بالتفسیر.وکان من النتائج التی توصلت الیها ان الله تعالی لم­ینزل الصحابه منزله المعتقدین بخلود الرسول الاکرم «ص» وان نسبه ذلک الیه –تعالی- دون دلیل انما هی عملیه تاویلیه لعل المراد منها اخضاع الآیه للقاعده البلاغیه واهم النتائج ان الصفات التی نفاها هذا القصر هی: السحر والجنون والکذب (ادعاء النبوه) ولیست هی الخلود.وانی لم­ار- بحسب اطلاعی- من ناقش رای السکاکی هذا و نقده واعطی الرای البدیل المدعم بالدلیل قبلی.

کلیدواژه ها:

نقد ومناقشه ، نظریه السکاکی ، الایه و الرابعه والاربعون بعد المئه من سوره آل عمران ، القصر

نویسندگان

محمدابراهیم خلیفه شوشتری

استاد گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه شهید بهشتی