بررسی الگوی توزیع عناصر خاکی نادر(REEs) در آپاتیت های هرمز به عنوان رهیافت اکتشافی با استفاده از مقایسه توزیع الگوی عناصر اصلی و خاکی نادر در ریولیت های گنبد نمکی هرمز و گچین

سال انتشار:

1401

نوع سند:

مقاله ژورنالی

زبان:

فارسی

مشاهده:

32

فایل این مقاله در 18 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_IJCM-30-3_004

تاریخ نمایه سازی: 9 مهر 1401

چکیده مقاله:

گنبدهای نمکی هرمز و گچین به ترتیب در ۱۷ کیلومتری جنوب و ۵۰ کیلومتری غرب بندرعباس، بر کمربند زاگرس واقع هستند. رخنمونهای گستردهای از سنگها و توف ریولیتی در این گنبدهای نمکی­ دیده میشود. کانی­های اصلی تشکیل دهنده ریولیت­ها شامل هماتیت، مگنتیت، پیریت، آهکیوپیریت و آپاتیت (گنبد نمکی هرمز) هستند. بر پایه شواهد زمین­شیمیایی، سنگهای ریولیتی هرمز و گچین وابسته به سریهای ماگمایی آهکی قلیایی تا شوشونیتی هستند و طی یک نظام زمینساختی از نوع کمانهای آتشفشانی کرانه فعال قارهای تشکیل شدهاند. نبود ناهنجاری­های منفی Nb و مثبت Pb در ریولیتهای هرمز و گچین نشان­دهنده ماگمای برآمده از خاستگاه گوشته­ای با آلودگی کمی از سنگ­های پوسته­ای و وابسته به فرورانش است. مقدار میانگین نسبتهای (La/Yb)N و (Ce/Yb)N به عنوان شاخص نسبت عناصر خاکی نادر سبک (LREE) به سنگین  (HREE) نشان­دهندهی غنیشدگی آشکار LREEها نسبت به HREEها برای سنگهای ریولیتی هرمز در برابر سنگهای ریولیتی گچین است. همبستگی قوی و مثبت بین مجموعه عناصر خاکی نادر با مجموعه اکسیدهای آهن، فسفات، کلسیم و همچنین ناهنجاری­های مثبت La و Ce و منفی P در نمونههای ریولیتی هرمز نسبت به نمونههای گنبد نمکی گچین، پیامد حضور کانی آپاتیت در این سنگهاست. الگوی پراکندگی عناصر خاکی نادر سبک در آپاتیتهای گنبد نمکی هرمز از روند منظمتر و یکنواختتری پیروی میکند، به طوری که LREEها سازگاری بیشتری برای تمرکز در کانی آپاتیت نشان میدهند. پایین بودن مقدار Eu/Eu* در آپاتیتهای هرمز (ppm ۰۴/۰-۰۱/۰) نسبت به ریولیتهای هرمز (ppm ۱/۱-۳/۰) میتواند بیانگر تغییر ترکیب ماگمایی طی تشکیل آپاتیتها باشد. افزون بر این، افزایش ناهنجاری منفی Eu میتواند به دلیل تبلور فلدسپارها باشد که  Euرا از مذاب جدا کرده و در خود متمرکز میسازند و در آپاتیت­های هرمز نشانگر درجه جدایش بالاست. آپاتیت های گنبد نمکی هرمز، با غنیشدگی LREEها نسبت به HREEها، ناهنجاری­های منفی Eu و مثبت Ce و غلظت های عناصر خاکی نادر قابل توجه تا ppm ۸۸۸۲ به عنوان کانی رهیافت نقش مهمی در ارزیابی توزیع عناصر خاکی نادر در ریولیت گنبد نمکی هرمز دارند. 

کلیدواژه ها:

عناصر خاکی نادر ، ریولیت ، آپاتیت ، گنبد نمکی هرمز و گچین.

نویسندگان

علیرستمی
علی رستمی

دانشگاه ارومیه

صمدعلیپور
صمد علیپور

دانشگاه ارومیه

علیعابدینی
علی عابدینی

دانشگاه ارومیه

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • Arian M., Noroozpour H., “Tectonic Geomorphology of Iran’s Salt Structures”, ...
  • Talbot C.J., “Extrusions of Hormuz salt in Iran”, Geological Society, ...
  • Ghazban F., Al-Aasam I.S. “Hydrocarbon-induced diagenetic dolomite and pyrite formation ...
  • Hassanlouei B.T., Rajabzadeh M.A., “Iron ore deposits associated with Hormuz ...
  • Faramarzi N.S., Jamshidibadr M., Heuss-Assbichler S., Borg G., “Mineral chemistry ...
  • Bea F., Fershtater G., Corretge L.G., "The geochemistry of phosphorus ...
  • Frietsch R., Perdahl J.A., “Rare earth elements in apatite and ...
  • Fakhari M., “Bandarabbas geological compilation map. M. Fakhari Ph. D ...
  • Rostami A., Bazamad M., Haj Alilou B., Moazzen M., “Investigation ...
  • Alian F., Bazamad M., “Petrography of Zendan salt dome (Hara), ...
  • Ghasemi A. and Talbot C.J.," A new tectonic scenario for ...
  • Alavi M., “Regional stratigraphy of the Zagros fold-thrust belt of ...
  • Richardson R.K., “Die Geologie und die Salzdoms in sud-Westhichen des ...
  • Jafari Sadr A.R., “Geology and petrology of the complex of ...
  • Sun S.S, Mc Donough W.F., "Chemical and isotopic systematics of ...
  • Temizel R., Arslan M., Ruffet G., Peucat J.J., "Petrochemistry, geochronology ...
  • Biabangard H., Rigie S., Soloke H.R., “Petrology, geochemistry and origion ...
  • Aldanmaz E., Pearce J.A., Thirlwall M.F., Mitchell J.G., "Petrogenetic evolution ...
  • Zareie Sahamiye R., Ebrahimi S., “Petrology, mineral chemistry and tectonomagmatic ...
  • Motamedi Blanford N.T., “Note on the geological formation seen along ...
  • Kamber B.S., Ewart A., Collerson K.D., Bruce M.C. and McDonald ...
  • You C.F., Catillo P.R., Gieskes J.M., Chan L.H., Spivack A.J., ...
  • Wilson M, "Igneous petrogenesis a global tectonic approach", Department of ...
  • Rollinson H. R.," using Geochemical Data: Evaluation, Presentation, Interpretation", Routledge ...
  • Pearce J.A., “Trace element characteristics of lavas from destructive plate ...
  • Pearce J.A., Norry M.J., "Petrogenetic implication of Ti, Zr, Y ...
  • Kurkcuoglu B., "Geochemistry and petrogenesis of basaltic rocks from the ...
  • Pearce J.A., Harris N.B.W., Tindle A.G., “Trace element discrimination diagramsfor ...
  • Schandl E.S., Gorton M.P., “Application of high field strength elements ...
  • Pearce J.A., "Role of the sub-continental lithosphere in magma genesis ...
  • Elburg M.A., Bergen M.V., Hoogewerff J., Foden J., Vroon P., ...
  • Barati M., Gholipour M., “Study of behavior of Rare Earth ...
  • Kuscu G.G., Geneli F., "Review of post-collisional volcanism in the ...
  • Sirvastava R. K., Singh R.K., “Trace element geochemistry and gemesise ...
  • Ndjigui P.D., Bilong P., Bitom D., Dia A.,"Mobilization and redistribution ...
  • Edfelt A., “The Tjarrojakka Apatite-Iron and Cu (-Au) Deposits, Northern ...
  • Henderson P. ed., “Developments in Geochemistry: Rare Earth Element Geochemistry”, ...
  • Wilkinson J.J., Eyre S.L., Boyce A.J., "Oreforming processes in Irish-type ...
  • Richards J.P., Spell T., Rameh E., Razique A., Fletcher T., ...
  • Zarasvandi A., Rezaei M., Tashi M., Fereydouni Z., Saed M., ...
  • Chen B., Jahn B.M., Wei C., “Petrogenesis of Meso zoic ...
  • Sha L.K., Chappell B.W., “Apatite chemical composition, determined by electron ...
  • Mehraban Z., Shafiei Bafti B., Shamanian G.H., “Rare Earths in ...
  • Faramarzi N.S, Amini S., Mortazavi S.M., “Study of quartz and ...
  • Whitney, D.L., Evans, B.W., “Abbreviations for names of rock-forming minerals”, ...
  • Arian M., Noroozpour H., “Tectonic Geomorphology of Iran’s Salt Structures”, ...
  • Talbot C.J., “Extrusions of Hormuz salt in Iran”, Geological Society, ...
  • Ghazban F., Al-Aasam I.S. “Hydrocarbon-induced diagenetic dolomite and pyrite formation ...
  • Hassanlouei B.T., Rajabzadeh M.A., “Iron ore deposits associated with Hormuz ...
  • Faramarzi N.S., Jamshidibadr M., Heuss-Assbichler S., Borg G., “Mineral chemistry ...
  • Bea F., Fershtater G., Corretge L.G., "The geochemistry of phosphorus ...
  • Frietsch R., Perdahl J.A., “Rare earth elements in apatite and ...
  • Fakhari M., “Bandarabbas geological compilation map. M. Fakhari Ph. D ...
  • Rostami A., Bazamad M., Haj Alilou B., Moazzen M., “Investigation ...
  • Alian F., Bazamad M., “Petrography of Zendan salt dome (Hara), ...
  • Ghasemi A. and Talbot C.J.," A new tectonic scenario for ...
  • Alavi M., “Regional stratigraphy of the Zagros fold-thrust belt of ...
  • Richardson R.K., “Die Geologie und die Salzdoms in sud-Westhichen des ...
  • Jafari Sadr A.R., “Geology and petrology of the complex of ...
  • Sun S.S, Mc Donough W.F., "Chemical and isotopic systematics of ...
  • Temizel R., Arslan M., Ruffet G., Peucat J.J., "Petrochemistry, geochronology ...
  • Biabangard H., Rigie S., Soloke H.R., “Petrology, geochemistry and origion ...
  • Aldanmaz E., Pearce J.A., Thirlwall M.F., Mitchell J.G., "Petrogenetic evolution ...
  • Zareie Sahamiye R., Ebrahimi S., “Petrology, mineral chemistry and tectonomagmatic ...
  • Motamedi Blanford N.T., “Note on the geological formation seen along ...
  • Kamber B.S., Ewart A., Collerson K.D., Bruce M.C. and McDonald ...
  • You C.F., Catillo P.R., Gieskes J.M., Chan L.H., Spivack A.J., ...
  • Wilson M, "Igneous petrogenesis a global tectonic approach", Department of ...
  • Rollinson H. R.," using Geochemical Data: Evaluation, Presentation, Interpretation", Routledge ...
  • Pearce J.A., “Trace element characteristics of lavas from destructive plate ...
  • Pearce J.A., Norry M.J., "Petrogenetic implication of Ti, Zr, Y ...
  • Kurkcuoglu B., "Geochemistry and petrogenesis of basaltic rocks from the ...
  • Pearce J.A., Harris N.B.W., Tindle A.G., “Trace element discrimination diagramsfor ...
  • Schandl E.S., Gorton M.P., “Application of high field strength elements ...
  • Pearce J.A., "Role of the sub-continental lithosphere in magma genesis ...
  • Elburg M.A., Bergen M.V., Hoogewerff J., Foden J., Vroon P., ...
  • Barati M., Gholipour M., “Study of behavior of Rare Earth ...
  • Kuscu G.G., Geneli F., "Review of post-collisional volcanism in the ...
  • Sirvastava R. K., Singh R.K., “Trace element geochemistry and gemesise ...
  • Ndjigui P.D., Bilong P., Bitom D., Dia A.,"Mobilization and redistribution ...
  • Edfelt A., “The Tjarrojakka Apatite-Iron and Cu (-Au) Deposits, Northern ...
  • Henderson P. ed., “Developments in Geochemistry: Rare Earth Element Geochemistry”, ...
  • Wilkinson J.J., Eyre S.L., Boyce A.J., "Oreforming processes in Irish-type ...
  • Richards J.P., Spell T., Rameh E., Razique A., Fletcher T., ...
  • Zarasvandi A., Rezaei M., Tashi M., Fereydouni Z., Saed M., ...
  • Chen B., Jahn B.M., Wei C., “Petrogenesis of Meso zoic ...
  • Sha L.K., Chappell B.W., “Apatite chemical composition, determined by electron ...
  • Mehraban Z., Shafiei Bafti B., Shamanian G.H., “Rare Earths in ...
  • Faramarzi N.S, Amini S., Mortazavi S.M., “Study of quartz and ...
  • Whitney, D.L., Evans, B.W., “Abbreviations for names of rock-forming minerals”, ...