CIVILICA We Respect the Science
(ناشر تخصصی کنفرانسهای کشور / شماره مجوز انتشارات از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی: ۸۹۷۱)

بررسی انتقادی راهکارهای ارائه شده در خصوص تبیین «رابطه علیت و اختیار» در انسان

عنوان مقاله: بررسی انتقادی راهکارهای ارائه شده در خصوص تبیین «رابطه علیت و اختیار» در انسان
شناسه ملی مقاله: JR_NASIM-5-1_005
منتشر شده در در سال 1398
مشخصات نویسندگان مقاله:

محمد عباسی - گروه فلسفه، دانشگاه باقر العلوم، قم، ایران
یارعلی کردفیروزجایی - گروه فلسفه، دانشگاه باقر العلوم، قم، ایران

خلاصه مقاله:
این مقاله به بررسی آراء اندیشمندان درباره رابطه ی «علیت» و «اختیار» در انسان پرداخته است. در بسیاری از موارد دیده می شود که متفکران به ناسازگاری این دو مقوله اشاره می کنند. عده ای از آنها بر این باورند که اگر علیت پذیرفته شود، با توجه به ضرورتی که در اصل علیت وجود دارد، باید معلول نیز از وجودی جبری برخوردار شود و این با صدور اختیاری افعال از فاعل مرید ناسازگار است. همچنین ما ملاک اختیاری بودن فعل را صدور آن از جانب فاعل مرید می دانیم، اما اگر قدری دقیق بنگریم، می توان این ملاک را دچار خدشه کرد؛ آیا «اراده» خود امری ارادی است؟ اگر ارادی نباشد که ملاک اختیاری بودن فعل باطل می شود و اگر ارادی باشد، سر از تسلسل در می آورد؛ در نتیجه اختیار نفی می گردد. این گونه اشکالات باعث شده است تا نظریات متفاوتی در خصوص رابطه ی علیت و اختیار مطرح شود. در این تحقیق، ضمن توضیح و دسته بندی رویکردهای مختلف، به بررسی انتقادی آنها نیز پرداخته شده است و در آخر، نظریه ملاصدرا و تابعین ایشان که بهترین پاسخ برای رفع اشکال دانسته شده است، مورد تدقیق قرار گرفته است.

کلمات کلیدی:
علیت, اختیار, اراده, سازگاری علیت با اختیار

صفحه اختصاصی مقاله و دریافت فایل کامل: https://civilica.com/doc/1507628/