بینامتنیت قرآنی و روایی در شعر دعبل خزاعی
عنوان مقاله: بینامتنیت قرآنی و روایی در شعر دعبل خزاعی
شناسه ملی مقاله: JR_PAQ-1-1_003
منتشر شده در در سال 1392
شناسه ملی مقاله: JR_PAQ-1-1_003
منتشر شده در در سال 1392
مشخصات نویسندگان مقاله:
قاسم مختاری - دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه اراک
ابراهیم ابراهیمی - استادیار گروه الهیات دانشگاه اراک
خلاصه مقاله:
قاسم مختاری - دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه اراک
ابراهیم ابراهیمی - استادیار گروه الهیات دانشگاه اراک
بینامتنیت (intertextuality) از جمله گرایش های نقد جدید می باشد که به ارتباط و تعامل بین متون می پردازد؛ بر اساس این نظریه، هیچ متنی خودبسنده نیست و آثار ادبی در تعامل با یکدیگر می باشند. بر طبق این نظریه، متون و گویندگان آن ها متاثر از یکدیگر بوده و آگاهانه و یا ناخودآگاه از سرچشمه های ادبی و فکری یکدیگر بهره جسته اند. این نظریه در حوزه ی ادبیات ملل بازتاب و کارکردی غیرقابل انکار دارد؛ چرا که عرصه ی ادبیات، نقطه تلاقی افکار و اندیشه هاست و شاهکارهای ادبی هر ملتی پیوسته مورد تقلید و تاثر گویندگان و سرایندگان هر دوره است. متون دینی از جمله منابعی است که ادیبان مسلمان از آن بهره ی بسیار برده اند. قرآن کریم شاخص ترین و مهم ترین این متون می باشد که جنبه های ادبی و بلاغی آن در کنار مفاهیم و آموزه های اخلاقی آن موجب شده است تا جایگاه ویژه ای در میان ادیبان مسلمان بیابد. آنان همواره با سرچشمه ی زلال قرآن و مفاهیم والای آن مانوس بوده اند و مضامین قرآنی را به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در آثار خود بازتاب داده اند؛ از جمله ی آنان، شاعر متعهد و برجسته ی شیعی، دعبل خزاعی می باشد که شعر و زندگی خود را وقف دفاع از اهل بیت پیامبر (ص)، گسترش آرمان های تشیع و نشر فرهنگ قرآن و حدیث، با زبان شعر کرد. روابط بینامتنی قرآن کریم با اشعار دعبل به گونه ای زیبا و هماهنگ صورت پذیرفته است. این شاعر شهیر شیعه از آیات قرآن و احادیث شریف نبوی در اشعارش بهره ی فراوانی برده و ژرفای این تاثیرپذیری لفظی و معنوی در اشعارش کاملا نمایان است. در واقع شاعر، زبان شعریش را با زبان آراسته ی قرآن و احادیث زینت داده است. شکل بینامتنی اشعار دعبل با قرآن و احادیث، از نوع بینامتنی مستقیم یا آشکار و روابط میان آن بیش تر از نوع نفی جزئی (اجترار) و گاه نفی متوازی (امتصاص) می باشد. این جستار به بررسی شعر دعبل خزاعی از منظر روابط بینامتنی می پردازد و پس از ارزیابی اشعار وی بر اساس اصول و قواعد این نظریه، بر آن است تا تاثیرپذیری وی از آیات و روایات را تبیین کند.
کلمات کلیدی: قرآن, حدیث, بینامتنی, دعبل خزاعی
صفحه اختصاصی مقاله و دریافت فایل کامل: https://civilica.com/doc/1481596/