جریان اصل برائت در احکام ارشادی با مطالعه موردی در اصاله الفساد در معاملات و شک در شرطیت و جزئیت معاملات

سال انتشار: 1399
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 184

فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_PAVAH-7-1_005

تاریخ نمایه سازی: 16 بهمن 1400

چکیده مقاله:

در مواردی که مکلف پس از جست و جو و دست نیافتن به دلیل، در تکلیف واقعی شک کند، براساس اصل برائت، به برائت ذمه مکلف از تکلیف مشکوک حکم می شود؛ البته اصولیان این حکم را فقط برای موارد شک در جزئیت یا شرطیت چیزی در عبادات، جاری می کنند؛ اما در معاملات، بر خلاف عبادات، به تقدیم و حکومت اصل فساد معاملات، تمسک کرده اند. در این نوشتار پس از بیان هفت دیدگاه مهم در برائت شرعی و تعیین محدوده آن از لحاظ شمول نسبت به شبهات حکمیه و موضوعیه؛ به سه تفسیر مهم در حکم ارشادی و دو نظریه در تبیین ماهیت آن اشاره شده است تا از این رهگذر، اثبات کند شارع مقدس به وسیله برائت، حکم شرعی را برنمی دارد، بلکه موضوع را رفع می کند در واقع شارع مقدس منشا شک را برمی دارد و برائت را در ناحیه موضوع، نه در ناحیه حکم جاری می کند. برای نمونه می توان به ازدواج با زنی که در عده است، اشاره کرد که مشهور اصولیان با تمسک به اصاله الفساد و اصل عدم علقه زوجیت، عقد جدید را باطل می دانند اما در این نوشتار با توجه به رفع موضوع عده توسط شارع مقدس، به صحت عقد جدید حکم می گردد، زیرا با توجه به برائت شرعی، موضوع «در عده بودن» رفع شده است و در واقع شارع مقدس منشا شک در حصول علقه را برداشته است؛ البته این برائت شرعی فقط در ناحیه موضوع، جریان می یابد و در حکم، وجوب عده، تصرفی نمی کند. در این تحقیق بنیادین، از منابع کتابخانه ای و دیجیتال استفاده شده است.

نویسندگان

سید مهدی نریمانی زمان آبادی

استادیار دپارتمان الاهیات، دانشگاه مفید، قم، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • کتاب­نامه الف- کتب و مقالاتقرآن کریم ...
  • احسائی، ابن ابی جمهور (۱۴۰۳ ق)، عوالی اللئالی، جلد ۱، ...
  • آخوند خراسانی، محمدکاظم (۱۴۰۶ ق)، کفایهالاصول، قم: آل البیت (ع) ...
  • آشتیانی، محمدحسن بن جعفر (۱۴۰۳ ق)، القواعدالفقهیه، جلد ۳ و ...
  • آشتیانی، محمدحسن بن جعفر (۱۴۲۵ ق)، الرسائلالتسع، قم: زهیر ...
  • آشتیانی، محمدحسن بن جعفر (۱۴۲۵ ق)، کتابالقضاء، جلد ۱، قم: ...
  • انصاری، مرتضی (۱۴۱۹ ق)، فرائد الاصول، جلد ۲، قم: مجمع ...
  • ایروانی، محمدباقر (۱۴۲۴ ق)، الحلقهالثالثه فی اسلوبهاالثانی، جلد ۳، بی ...
  • بحرانی، یوسف (۱۴۱۳ ق)، الحدائقالناضره فی احکامالعترهالطاهره، جلد ۹، بیروت: ...
  • بهبهانی، محمدباقر بن محمداکمل (۱۴۱۵ ق)، الاجتهاد و التقلید، قم: ...
  • جزائری، سیدنعمت الله (۱۴۱۷ ق)، نورالبراهین، جلد ۲، قم: نشر ...
  • جمعی از نویسندگان (۱۳۸۸ ش)، فرهنگ نامه اصول فقه، قم: ...
  • حسینی بهسودی، محمدسرور (۱۴۱۱ ق)، مصباحالاصول، جلد ۲ و ۳، ...
  • حسینی فیروزآبادی، سیدمرتضی (۱۴۰۰ ق)، عنایهالاصول فی شرح کفایهالاصول، جلد ...
  • حکیم، سیدعبدالصاحب (۱۴۱۶ ق)، منتقیالاصول، جلد ۵، قم: الهادی ...
  • خمینی، سیدمصطفی (۱۴۱۸ ق)، تحریرات فیالاصول، جلد ۳، تهران: موسسه ...
  • خویی، سیدابو القاسم (۱۳۶۸)، اجود التقریرات، جلد ۱، قم: انتشارات ...
  • خویی، سیدابو القاسم (۱۴۱۷ ق)، قاعدهالفراغ و الصحه و الاجتهاد ...
  • خویی، سیدابو القاسم (۱۴۱۸ ق)، التنقیح فی شرح العروهالوثقی، جلد ...
  • رشتی نجفی گیلانی، میرزا حبیب الله (۱۴۰۱ ق)، کتابالقضاء، جلد ...
  • شبیری زنجانی، سیدموسی (۱۴۱۹ ق)، کتاب نکاح، جلد ۱۷، ...
  • غروی نائینی، محمدحسین (۱۴۱۳ ق)، المکاسب و البیع، جلد ۱، ...
  • فیاض، محمداسحاق (۱۴۱۹ ق)، محاضرات فی اصول الفقه، جلد ۴، ...
  • کاظمی خراسانی، محمدعلی (۱۴۰۴ ق)، فوائد الاصول، جلد ۳، تعلیق: ...
  • مازندرانی، محمدصالح (۱۴۲۱ ق)، شرح اصول الکافی، جلد ۱۰، بیروت: ...
  • مامقانی، محمدحسن بن الملا عبدالله (۱۳۱۶ ق)، غایه الآمال فی ...
  • مجلسی، محمدباقر (۱۴۰۳ ق)، بحار الانوار، جلد ۵، بیروت: موسسه ...
  • مدرسی، سیدحسین (۱۳۶۸)، مقدمهای بر فقه شیعه، مشهد: بنیاد پژوهشهای ...
  • مشکینی، علی (۱۴۱۳ ق)، اصطلاحات الاصول، قم: الهادی ...
  • مصطفوی، سیدمحمدکاظم (۱۴۱۷ ق)، مائه قاعده فقهیه، قم: موسسه نشر ...
  • مکارم شیرازی، ناصر (۱۴۲۴ ق)، کتاب النکاح، جلد ۱، قم: ...
  • منتظری، حسینعلی (۱۴۱۵ ق)، نهایه الاصول، قم: قدس ...
  • موسوی خلخالی، سیدمحمدمهدی (۱۴۲۲ ق)، حاکمیت در اسلام یا ولایت ...
  • نجفی عراقی، عبدالنبی (۱۳۸۰ ق)، المعالم الزلفی فی شرح العروه ...
  • نجفی، محمدحسن (۱۳۵۹ ق)، تحریر المجله، جلد ۲، نجف: المکتبه ...
  • نجفی، محمدحسن(۱۳۶۵)، جواهر الکلام، تحقیق: شیخ عباس قوچانی، جلد ۲۳، ...
  • نمایش کامل مراجع