تحلیل همدیدی یخبندان های زمستانه منطقه سیستان (مورد یخبندان ژانویه سال ۲۰۰۸)

  • سال انتشار: 1394
  • محل انتشار: فصلنامه جغرافیا و برنامه ریزی، دوره: 19، شماره: 52
  • کد COI اختصاصی: JR_GEOP-19-52_006
  • زبان مقاله: فارسی
  • تعداد مشاهده: 207
دانلود فایل این مقاله

نویسندگان

محمود خسروی

دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی دانشگاه سیستان و بلوچستان

نعمت الله صفرزائی

اقلیم شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

محسن آرمش

اقلیم شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

یخبندان یکی از مخاطرات طبیعی است که معمولا با خسارت­های فراوان مالی و حتی جانی همراه است. سامانه­های گردشی جوی نقش اصلی را در وقوع، شدت و چگونگی توزیع فضایی یخبندان­ها به­خصوص در مناطق معتدله بر عهده دارند. هدف از این تحقیق، شناسایی و بررسی شرایط همدیدی حاکم در زمان وقوع یخبندان­های زمستانه منطقه سیستان است. روش مورد استفاده در این تحلیل رویکرد محیطی به گردشی است. بدین منظور دو پایگاه داده مورد نیاز است. جهت دریافت داده­های سطح زمین از داده­های اقلیمی ایستگاه هواشناسی سینوپتیک زابل و زهک به­عنوان نماینده اقلیمی منطقه استفاده شد و طولانی­ترین و شدیدترین یخبندان از نظر طول دوره طی دهه اخیر (۲۰۱۰-۲۰۰۰) انتخاب گردید. پایگاه دوم داده­ها و نقشه­های سطح دریا، ۸۵۰، و ۵۰۰ هکتوپاسکال است که از مرکز ملی پیش­بینی محیطی[۱] و مرکز ملی مطالعات جوی[۲] ایالات متحده آمریکا تهیه گردید. پوشش مکانی داده­های جوی بین ۳۰ تا ۹۰ درجه شرقی و ۱۰ تا ۵۰ درجه شمالی می­باشد. برای نمایش خطوط جریان هوا از محیط نرم­افزاری Grads استفاده شده است. نتایج این مطالعه نشان داد که افت فشار منطقه در اثر فعالیت سامانه چرخندی بالخاش و همچنین  نفوذ هم زمان فرود ناشی از جریان­های غربی به نواحی غرب ایران عامل ایجاد یخبندان و تداوم آن در منطقه  سیستان می­باشد. استقرار سامانه چرخندی روی دریاچه بالخاش زمینه برای ریزش هوای سرد عرض­های بالا و کرانه غربی فرود را به منطقه سیستان فراهم کرده است. انتقال محور فرود به نواحی شرقی­تر و شرایط ذکر شده موجب تداوم پدیده یخبندان شده است. شدیدترین یخبندان­ها زمانی رخ می­دهند که منطقه سیستان در بخش غربی فرود قرار گرفته و از ریزش هوای سرد عرض­های شمالی برخوردار شده باشد. عاملی که این شرایط را پدید آورده است تفاوت فشار در جنوب و شمال منطقه سیستان، به­ویژه سامانه کم فشار جنوب شرق سیستان است که باعث هدایت و استقرار کرانه غربی ناوه به منطقه می­گردد. [۱]- NCEP(National Center Environmental Prediction) [۲]- NCAR(National Center Atmospheric Research)  

کلیدواژه ها

یخبندان, تحلیل همدیدی, مراکز فشار, سیستان

اطلاعات بیشتر در مورد COI

COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.

کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.