اثرات توسعه گسیخته شهر بر شکل گیری جریان حمل و نقل و آلودگی هوای منطقه کلان شهری تهران

  • سال انتشار: 1397
  • محل انتشار: فصلنامه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره: 19، شماره: 52
  • کد COI اختصاصی: JR_JGSKH-19-52_005
  • زبان مقاله: فارسی
  • تعداد مشاهده: 493
دانلود فایل این مقاله

نویسندگان

حمیدرضا تلخابی

دانشگاه خوارزمی

محمد سلیمانی

دانشگاه خوارزمی

احمد سعیدنیا

دانشگاه تهران

احمد زنگانه

دانشگاه خوارزمی

چکیده

این مقاله نقش حمل­و­نقل در شکل­گیری آلودگی هوای منطقه کلان شهری تهران را بررسی کرده  است. این منطقه دارای جمعیتی بالغ بر ۱۵.۹۸ میلیون نفر می­باشد. روش مقاله حاضر از نوع تحلیلی بوده و بر داده­های ثانویه و سنت­های روش پژوهش کمی استوار است. برای تحلیل فضایی جابه­جایی، از داده­های خام ترددشماری درون­شهری و برون­شهری سال ۱۳۹۵، و به منظور تحلیل فضایی آلودگی هوا (ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون و ۱۰ میکرون)، از داده­های خام ایستگاه­های سنجش آلودگی هوا و تصاویر ماهواره­ای لندست (OLI) برای سه روز منتخب در سال­های ۱۳۹۲، ۱۳۹۳ و ۱۳۹۵ به عنوان نمونه بررسی، در محیط نرم افزاری ArcGIS استفاده شده است. یافته­های پژوهش حاکی از آن است که به دلیل شدت جریان سفرها و ترددهای درون کلان­شهر تهران، حومه به حومه، ­حومه به شهر مرکزی (تهران) و بالعکس، کانون­های خیزش آلودگی هوا را نمی­توان تنها به شهر تهران نسبت داد، بلکه گستره شکل­گیری کانون­های آلاینده در محدوده "منطقه کلان شهری تهران" توزیع شده است. همچنین میزان همبستگی فضایی بین نقشه­­های آلودگی هوا و نقشه­های جریان حمل­و­نقل در روزهای منتخب (۲ بهمن ۱۳۹۲، ۵ بهمن ۱۳۹۳ و ۷ آذر ۱۳۹۵)، در همه موارد ارتباط فضایی بالا (بیش از ۷۵ درصد) را نشان داده است. همچنین تحلیل این وضعیت در حلقه­های سه­گانه نشان داد حاکی از این بود که بیشترین حجم ترددها به ترتیب در محدوده شهر تهران به عنوان (CBD)، ناحیه حومه­ای (Suburban) و فراحومه (Exurban) انجام شده و الگوی پراکنش و تجمع فضایی آلودگی نیز تابع این وضعیت بوده است.

کلیدواژه ها

sprawl Development, Transportation, Air Pollution, metropolitan region, Tehran., توسعه گسیخته, حمل و نقل, آلودگی هوا, منطقه کلان شهری, تهران

اطلاعات بیشتر در مورد COI

COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.

کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.