مسئله پرداخت مواجب موروثی در عصر قاجار

سال انتشار: 1398
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 332

فایل این مقاله در 29 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SSJ-9-2_004

تاریخ نمایه سازی: 4 مرداد 1399

چکیده مقاله:

پرداخت مواجب موروثی یکی از مسائل مهم ایران عصر قاجار بود، چراکه سهم زیادی از بودجه حکومت صرف پرداخت مواجبی می شد که بخشی از آن به صورت موروثی به مواجب بگیران رسیده بود و آنها در ازای دریافت مواجب، هیچ خدمتی به دولت نمی کردند. پرداخت این نوع مواجب که در منابع عصر قاجار از آن با عنوان مواجب موروثی، مواجب متوفی، مستمری یا وظیفه یاد شده است، از آغاز حکومت قاجاران تا پایان سلطنت مظفرالدین شاه، بر اساس دستورالعمل ساده ای انجام می گرفت که نحوه اجرای آن با توجه به نظر و سیاست شاه یا صدراعظم دستخوش تغییر می شد. پس از استقرار مشروطیت، مجلس و دولت انجام اصلاحات در سازوکار پرداخت مواجب موروثی را ضروری دانستند و در سال 1326 ق قانون 10 ماده ای را برای آن تدوین و تصویب کردند. مسئله اصلی این پژوهش بررسی ضرورت انجام اصلاحات در سازوکار پرداخت مواجب موروثی و عملکرد دولت و مجلس در این حوزه پس از استقرار نظام مشروطه است.یافته های این پژوهش نشان می دهد که رعایت نکردن دستورالعمل پرداخت مواجب موروثی و تخلفات متعدد در سازوکار سنتی آن از یک سو و هزینه هایی که مادام العمربودن این مواجب به بار می آورد از سوی دیگر باعث شد پس از پیروزی مشروطه، حکومت اصلاحات اساسی در این سازوکار مالی انجام دهد. با وجود اینکه اصلاحات مزبور در راستای جلوگیری از اتلاف منابع مالی دولت انجام گرفت، ورشکستگی مالیه باعث بروز مشکلات فراوان برای دولت و مواجب بگیران شد و اثرات مثبت این اصلاحات را کمرنگ کرد.

نویسندگان

شهرام یوسفی فر

استاد گروه تاریخ/ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

امین محمدی

دانشجوی دکتری تاریخ/ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • اسناد تاریخی ...
  • سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (ساکما)، شناسه سند: ...
  • افشار، ایرج (1380). دفتر تاریخ مجموعه اسناد و منابع تاریخی. ...
  • افضل الملک، غلامحسین (1361). افضل التواریخ ، تصحیح منصوره اتحادیه ...
  • خورموجی، محمدجعفر (1344). تاریخ قاجار، حقایق الاخبار ناصری. تصحیح حسین ...
  • سپهر، عبدالحسین خان (1386). مرآت الوقایع مظفری. به کوشش عبدالحسین ...
  • سعیدی، حوریه (1388). شاه و جناب آقا: مکاتبات ناصرالدین شاه ...
  • شوستر، مورگان (1394). اختناق ایران. ترجمه حسن افشار. تهران: نشر ...
  • قانون وظایف، چاپ سربی، 1326 ق، کتابخانه، موزه و مرکز ...
  • مخبرالسلطنه هدایت، مهدیقلی (1385). خاطرات و خطرات. تهران: زوار ...
  • مستوفی، عبدالله (1371). شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و ...
  • مصدق، محمد (1304). اصول قواعد و قوانین در ممالک خارجه ...
  • مصدق، محمد (1364). خاطرات و تاملات دکتر محمد مصدق. به ...
  • میرزا سمیعا، محمد سمیع (1378). تذکره الملوک، به کوشش محمد ...
  • مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی ...
  • مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره اول، 1326، جلسه 231 ...
  • مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره اول، 1326، جلسه 246 ...
  • مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره اول، 1326، جلسه 247 ...
  • مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره دوم، 1328، جلسه 89 ...
  • 7/232- 1261/232- 1307/232- 1559/232- 1952/232- 002681/240- 009619/240- 013849/240- 021485/240- 04867/240- ...
  • نمایش کامل مراجع